Όσοι και
όσες υπογράφουμε αυτό το κείμενο, ιστορικοί από πανεπιστήμια, ερευνητικά
κέντρα και άλλους επιστημονικούς φορείς, παρακολουθούμε με μεγάλο
ενδιαφέρον και αγωνία την τύχη του αντιρατσιστικού νομοσχεδίου, το
οποίο, έπειτα από πολλούς μήνες αναμονής, συζητιέται την Τρίτη και την
Παρασκευή στη Βουλή.. Κι αυτό επειδή θεωρούμε ότι ο ρατσισμός και η
ρατσιστική βία είναι ένα από τα μεγάλα προβλήματα που απειλούν την
κοινωνία μας και ότι μια κατάλληλη αντιρατσιστική νομοθεσία συνιστά ένα
σημαντικό όπλο για την αντιμετώπισή τους.
Δεν θέλουμε
εδώ να εκφράσουμε την άποψή μας για επιμέρους διατάξεις, για τα θετικά
σημεία και τις αδυναμίες του συγκεκριμένου νομοσχεδίου· άλλωστε, σε
πολλά από αυτά οι απόψεις μας ενδεχομένως διαφοροποιούνται. Θέλουμε
ωστόσο να εκφράσουμε την έντονη κοινή μας ανησυχία για ένα ζήτημα το
οποίο κυριαρχεί στη δημόσια συζήτηση και συνδέεται με το επιστημονικό
αντικείμενό μας. Το άρθρο 2 του νομοσχεδίου προβλέπει την
τιμωρία όποιου «με πρόθεση προφορικά ή διά του Τύπου, μέσω του
διαδικτύου ή με οποιαδήποτε άλλο μέσο ή τρόπο, επιδοκιμάζει, ευτελίζει ή
κακόβουλα αρνείται τη σοβαρότητα εγκλημάτων γενοκτονιών, εγκλημάτων
πολέμου, εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας, του Ολοκαυτώματος και
εγκλημάτων του ναζισμού και η συμπεριφορά αυτή στρέφεται κατά ομάδας
προσώπων που προσδιορίζεται με βάση τη φυλή, το χρώμα, τη θρησκεία, τις
γενεαλογικές καταβολές, την εθνική ή εθνοτική καταγωγή, ή την αναπηρία,
κατά τρόπο που μπορεί να υποκινήσει βία, ή μίσος ή ενέχει απειλητικό,
υβριστικό ή προσβλητικό χαρακτήρα κατά μίας τέτοιας ομάδας ή μέλους
της». Μάλιστα, με ρητή δέσμευση του υπουργού Δικαιοσύνης (20.8.2014) η
διάταξη θα διευρυνθεί συμπεριλαμβάνοντας και την «κακόβουλη άρνηση ή
ευτελισμό» γενοκτονιών που έχουν αναγνωρίσει το ελληνικό Κοινοβούλιο,
καθώς και «διεθνή ή ελληνικά δικαστήρια με αμετάκλητες αποφάσεις».
Εκφράζουμε
τη ρητή αντίθεσή μας με μια τέτοια διάταξη. Είμαστε αντίθετοι στη δίωξη
όλων των «αρνητών», ακόμη και εκείνων του φριχτότερου εγκλήματος του
20ού αιώνα, του Ολοκαυτώματος. Η στάση μας αυτή δεν
πηγάζει από οποιαδήποτε ανοχή στους «αρνητές» απεχθών εγκλημάτων, ούτε
από την άρνηση τιμωρίας εγκληματικών πράξεων, αλλά από την πεποίθηση,
ότι, όπως έχει αποδείξει και η διεθνής εμπειρία, τέτοιες διατάξεις
οδηγούν σε επικίνδυνες ατραπούς: πλήττουν καίρια το δημοκρατικό
και αναφαίρετο δικαίωμα της ελευθερίας του λόγου, ενώ ταυτόχρονα δεν
είναι διόλου αποτελεσματικές, όσον αφορά την καταπολέμηση του ρατσισμού
και του ναζισμού, του ρατσιστικού και μισαλλόδοξου λόγου. Συχνά μάλιστα
οδηγούν στο αντίθετο αποτέλεσμα, επιτρέποντας οι εχθροί της δημοκρατίας
να παρουσιάζονται στην κοινή γνώμη ως «θύματα» λογοκρισίας και
αυταρχισμού. Οι προϋποθέσεις που θέτει το νομοσχέδιο καθώς ενέχουν
μεγάλη απροσδιοριστία και ρευστότητα δυστυχώς δεν αποτελούν εγγύηση.
Επιπλέον,
η προβλεπόμενη διεύρυνση του άρθρου όχι μόνο δεν θεραπεύει αλλά
μεγεθύνει το πρόβλημα. Θεωρούμε ότι ο χαρακτηρισμός και η προσέγγιση
μαζικών εγκλημάτων ως γενοκτονιών, εθνοκαθάρσεων ή σφαγών πρέπει να
είναι αντικείμενο επιστημονικού και νηφάλιου δημόσιου διαλόγου και όχι
νομοθετικής ρύθμισης και ποινικής τιμωρίας με κίνδυνο να φιμώνεται κάθε αντίθετη στην κυρίαρχη άποψη, ακόμα και αυτή η ιστορική έρευνα και διδασκαλία. Επειδή
η ελευθερία του λόγου και της γραπτής έκφρασης –ακόμη και των πιο
λανθασμένων απόψεων– είναι σύμφυτη με τη δημοκρατία καλούμε την
κυβέρνηση να αποσύρει το παραπάνω άρθρο.
[Το κείμενο μαζί με τις υπογραφές βρίσκεται στο μπλογκ των Ενθεμάτων της Αυγής, εδώ.]
